از سوى ديگر شخصى كه بىنصيب‌تر و يا سختگيرتر بوده يعنى جلالتمآب عالىقدر و نسانتيو دالساندريو « 1 » در سال 1571 نوشته است : « بيشتر زنها زشت‌رو هستند هرچند كه قيافهء نيكو دارند و خوش‌مشرب‌اند جامهء ابريشمى مىپوشند ، چادر بر سر دارند ، اما رو نمىپوشانند . » اهميت تجارتى - تمام نويسندگان آن دوره و بعد از آن متساويا در مدح و ستايش ثروت و تجارت و اهميت تبريز سخن گفته‌اند . تاورنيه در نيمهء قرن بعد نوشت كه در آنجا بيشتر از همهء نقاط ديگر آسيا پول در جريان است ، ولى شاردن در سال 1671 درخشان‌ترين شرح را دربارهء وسعت و خصايص آن باقى گذاشته : « براستى و واقعا تبريز شهرى بسيار عظيم و تواناست ، از لحاظ وقار و عظمت و تجارت و ثروت و تعداد جمعيت دومين شهر ايران است 000 ر 15 خانه دارد و 15000 دكان . در تبريز من عمارتهاى باشكوه و رفيع نديده‌ام ، اما ممتازترين بازارهاى آسيا در آنجاست كه وسعت و بزرگى و طاق و سقفى كه بر آنهاست و عدهء كثير مردم كه تمام روز در آنجا ديده مىشوند و مقدار كلان كالا كه در اين دكانهاست بسيار ديدنى و دلپذير است » . اين سياح شيفتهء فرانسوى تا آنجا راه گزاف پيموده كه گفته است : شهر 250 مسجد و 300 كاروانسرا و 000 ر 550 نفر سكنه دارد و نيز مىنويسد : « ميدان تبريز وسيع‌ترين محوطه‌ايست كه من در ساير شهرهاى جهان ديدم . وسعت آن از ميدان اصفهان خيلى بيشتر است و عثمانيها چندين بار تا 000 ر 30 تن از جنگاوران را در آن ، جا داده‌اند . » تسخير آن بوسيلهء روسها - بارزترين تجربه‌اى كه تبريز در اين قرن داشته است اشغال بدون مقاومت و آسان آن از طرف نيروى ژنرال پاسكوويچ در جنگ سال 1827 بود كه اهالى حاكم را دستگير كردند و او را اسيروار به روسها تحويل دادند . فرمانده روسها ارگ را گرفت و شهر را بدون هيچ‌گونه تيراندازى تسخير نمود ، ولى

--> ( 1 ) - Vincentio d'Alessandrio